www.zabi-raj.pl
 Historia
 Dom Pomocy Społecznej
 Zdjęcia
 O żabach
 Kontakt
 


ŻABY

    Płazy bezogonowe to najbogatsza gatunkowo grupa płazów, skupiająca prawie 5000 znanych gatunków. Gdzie występują i jak wyglądają niektóre gatunki żab? - wejdź i zobacz tutaj...

   PŁAZY BEZOGONOWE. Rząd płazów bezogonowych (Anura), grupuje te płazy, których formy dorosłe nie mają ogona. Jest to jednocześnie najbogatsza gatunkowo grupa płazów, skupiająca prawie 5000 znanych gatunków.

Gdzie występują i jak wyglądają niektóre gatunki żab można zobaczyć w poniższej galerii:

Galeria płazów bezogonowych
Wejście do galerii

   Rok 2008 został ogłoszony przez światowe organizacje zajmujące się ochroną przyrody "Rokiem Żaby". Akcja ta ma zwrócić uwagę na zagrożenie płazów na świecie i zaakcentować konieczność ochrony tych zwierząt oraz siedlisk ich życia. Na Ziemi żyje około 5900 gatunków płazów, z tego ponad 30% gatunków zagrożonych jest wymarciem. W Polsce występuje 18 gatunków płazów (tj. 31% płazów Europy) i wszystkie objęte są ochroną prawną.



   Żaby (Rana) są płazami o długich, skocznych nogach z dobrze rozwiniętymi błonami pływnymi, posiadają stosunkowo gładką, wilgotną skórę i dobrze rozwinięte błony bębenkowe. W Polsce występuje sześć gatunków żab, przy czym żaba wodna uważana jest często za płodnego mieszańca powstałego ze skrzyżowania się żaby jeziorkowej i żaby śmieszki. Umownie dzieli się żaby na tzw. "zielone" - żaba jeziorkowa (Rana lessonae), wodna (Rana "esculenta") i śmieszka (Rana ridibunda), o zdecydowanie wodnym trybie życia oraz "brunatne" - żaba moczarowa (Rana arvalis), trawna (Rana temporaria) i zwinka (Rana dalmatina), o bardziej lądowym charakterze. Na terenie WPN zanotowano cztery gatunki żab (brak jest żaby śmieszki i żaby zwinki). Żaba moczarowa i żaba trawna występują w Europie i Azji, w Polsce pospolite we wszystkich typach środowisk. Również na terenie WPN spotykamy je na całym niemal obszarze. Na miejsce godów wybierają niewielkie zbiorniki wodne o czystej wodzie, porośnięte trzciną, pałką i sitowiem. Poza okresem godowym występują w lasach liściastych i iglastych oraz na łąkach. Żaba moczarowa jest nieco mniejsza od żaby trawnej, osiąga 8 cm długości, podczas gdy żaba trawna dorasta do 10 cm. Koniec pyska żaby moczarowej jest zwężony i wyraźnie zaostrzony, natomiast żaby trawnej tępo zaokrąglony. Ubarwienie żab brunatnych jest bardzo zmienne. Ogólnie na grzbietowej stronie ciała przeważa barwa brązowa, plamy mają kolor ciemniejszy, często czarny. Brzuszna strona ciała przybiera kolor żółty lub białawy, a występujące na niej plamy są słabiej widoczne u żaby moczarowej, silniej zaś u żaby trawnej. Wyraźnie zaznaczona jest tzw. "maska" - czarna plama skroniowa, łącząca się z przodu z plamami nosowymi. W okresie godowym u samców pojawiają się modzele godowe (czarne zgrubienia na palcach przednich kończyn) oraz parzyste rezonatory wewnątrz jamy gardzielowej. Ponadto grzbiet samców żaby moczarowej podczas godów przyjmuje intensywnie błękitną barwę. U samców żaby trawnej w okolicy podgardzielowej pojawia się sinoniebieskie lub niebieskoliliowe zabarwienie skóry. Żaba trawna ze snu zimowego budzi się w lutym lub na początku marca, natomiast żaba moczarowa w końcu marca lub na początku kwietnia. Samce pojawiają się w wodzie, gdzie odbywać się będą gody, wcześniej niż samice. Są wtedy bardzo ruchliwe i ustawicznie wydają głosy godowe. Złączone pary opadają na dno zbiornika, gdzie samice składają pakiety skrzeku. Jaja mają z jednej strony barwę czarną, z drugiej białą. Kijanki są trudne do odróżnienia u obu gatunków żab brunatnych, zwłaszcza w początkowym stadium rozwoju. Wyrośnięte kijanki żaby moczarowej są ciemniejsze (prawie czarne) od kijanek żaby trawnej. Rozwój trwa przeciętnie 2,5 - 3 miesiące u żaby moczarowej i 2 - 4 miesiące u żaby trawnej. Żaba moczarowa wykazuje dzienną aktywność, podczas gdy żaba trawna (osobniki dorosłe) zmierzchową i nocną. Żaby moczarowe zimują w rozproszeniu na lądzie, w stertach butwiejących liści, w zmurszałym drewnie, natomiast żaby trawne gromadnie, zazwyczaj zagrzebane w mule, na dnie strumieni i mniejszych rzek, a jedynie osobniki młodociane zimują na lądzie. Na pokarm żab brunatnych składają się głównie dżdżownice, wije, ślimaki, pajęczaki, pluskwiaki, chrząszcze, muchówki, motyle i mrówki. Dodatkowo zjadają one pewne ilości pokarmu roślinnego (liście i nasiona). Głównymi wrogami naturalnymi żab brunatnych są: ryby karpiowate, zaskroniec, bocian, czapla oraz niektóre ptaki drapieżne, lis, borsuk, wydra, kuna i jeż. Żaba wodna i żaba jeziorkowa występują w Europie środkowej i wschodniej. W Polsce są pospolite na całym obszarze, zwłaszcza na nizinach. Zajmują wszelkiego rodzaju środowiska, przy czym żabę wodną spotyka się głównie w większych, obfitujących w roślinność wodną stawach i jeziorach, rzadziej nad brzegami rzek, podczas gdy żaba jeziorkowa zasiedla małe i średniej wielkości zbiorniki wodne, jak np. śródleśne i śródpolne jeziorka, rowy melioracyjne, rozlewiska na podmokłych łąkach. Na terenie WPN żaba wodna występuje często w większych jeziorach, takich jak: Wigry, Pierty, Królówek, a jeziorkowa często spotykana jest w niewielkich jeziorach dystroficznych, tzw. "sucharach". Grzbietowa strona ciała żab zielonych ma kolor trawiastozielony, środkiem przebiega jasna linia, brak jest plam skroniowych. Brzuszna strona ciała jest biaława, zazwyczaj szaro plamista. Żaba wodna wykazuje typowo dzienną aktywność i, wbrew nazwie, jest formą bardziej lądową od żaby jeziorkowej. Żaba wodna jest dużym, krępym płazem, dorastającym do 10-12 cm długości, żaba jeziorkowa jest mniejsza i delikatniejsza, dorasta do 7,5-8 cm. W okresie godowym u samców żab zielonych rozwijają się modzele godowe - czarne zgrubienia na palcach przednich kończyn oraz parzyste rezonatory - duże, błoniaste, szare worki głosowe. Żaby zielone przystępują do godów późno - w maju i czerwcu. Przy ciepłej pogodzie samce odbywają chóralne śpiewy, zarówno w dzień, jak i w nocy. Złączone pary opadają na dno zbiornika, gdzie samice składają skrzek porcjami, przyklejając go do roślin wodnych. Po jakimś czasie pakiety skrzeku wypływają na powierzchnię wody. Ponieważ żaba wodna występuje często w tych samych zbiornikach, co żaba jeziorkowa, a okresy ich godów częściowo pokrywają się, często dochodzi do łączenia się w pary osobników obu gatunków, co kończy się złożeniem zapłodnionych jaj. Dorosłe żaby zielone zimują wyłącznie na dnie wód płynących, młode zaś na lądzie. Żaby zielone odżywiają się głównie owadami, takimi jak: muchówki, żądłówki, ważki oraz chrząszcze, ponadto zjadają dżdżownice, pajęczaki i ślimaki. Duże osobniki zjadają także większe zwierzęta, np. turkucie podjadki, drobne ryby karpiowate, dorosłe traszki, inne żaby (również własnego gatunku), jaszczurki, młode padalce i węże, ryjówki, a nawet pisklęta ptaków. Naturalnymi wrogami żab zielonych są głównie: zaskroniec, sum, szczupak, bocian biały i czarny, czapla oraz niektóre ssaki, np. rzęsorek rzeczek. Wszystkie gatunki żab są w Polsce objęte ochroną, przy czym żaby: jeziorkowa, wodna i śmieszka tylko w okresie od 1 marca do 31 maja.



Kołysanka dla żaby

Wtuliła się żaba
pod zielone listki,
żabula-brzydula,
najbrzydsza ze wszystkich.
A te listki śpiewają:
- Zaśnij, zaraz wszystko
będzie jak w baśni.
Księżyc błysnął podkową na niebie,
to królewicz już jedzie po ciebie.
Pocałuje, do serca przytuli,
żabia skórka spadnie z brzyduli.
Zaraz będziesz królewną z baśni,
tylko zaśnij już żabko, zaśnij...




ALFABET ŻABY
(Żaba - pseudonim pewnej studentki)

AKADEMIA - Żabia alma-mater, teoretycznie nie mająca nic wspólnego z akademia wojskową. Ale w praktyce wygląda to trochę inaczej, gdyż student ma być cicho i nie pchać się gdzie go nie chcą, chyba, że usłyszy: "bring him in here!!!"
BIBLIOTEKA - żartobliwa nazwa uczelnianego salonu meblowego, gdzie można obejrzeć półki na książki
CIACHO - żabi przysmak zwłaszcza jeśli jest przystojnym facetem
DOBCZYCE - miejsce, gdzie Żaba w towarzystwie Behemotki urządzila sobie w ramach rozrywki wycieczkę krajoznawcza
ECHO - ujawnia się czasem w łazience, zwłaszcza jeśli Żaba spotyka Hrabiego
FLIRTPL - miejsce, gdzie najczęściej można spotkać Żabę, jeśli jest nieobecna na zajęciach
GRUDZIĄDZ - rodzinne miasto Żaby,w którym wychowywała się od kijanki
HELGA - zo,aj sink dis is Zaba's fejwrit ticzer...ja?
IRC - ulubiona rozrywka Żaby, dla której jest gotowa porzucić nawet zajęcia z OiZ
JADŁOSPIS - muchy w cieście, mięczaki w sosie własnym i stawonogi w śmietanie
KNAJPA - miejsce, gdzie najczęściej można spotkać Żabę w realnym świecie, jeśli nie ma jej akurat na zajęciach
LEKTURA - lubieni autorzy Żaby to: Żabkowski, Żabolkien, Żabielewska i Żabharton
ŁAMANIEC - Żabi taniec ..niekoniecznie godowy
MERKURY - wymarzone miejsce Żaby na założenie własnej sadzawki
NOSTALGIA - uczucie tęsknoty za domem, które odczuwa Żaba będąc w Grudziądzu i myśląc o Krakowie
OBSESJA - (rozwinięcie słowa sesja)stan, w jakim znajduje się Żaba zdając egzaminy pod koniec semestru
PRYSZNIC - miejsce, gdzie Żaba chodzi aby porozmawiać przez telefon, względnie w celach towarzyskich
R&R - najprawdopodobniej ulubione miejsce cudzoziemców w Krakowie...uwaga na Francuzów!!!
STATUA WOLNOSCI - u Żab ulubiona pozycja do spania
TOWAROZNAWSTWO - studia, na których Żaba próbuje dowiedzieć się jak podnieść jakość swoich Żabich udek
UKRYTY TALENT - coś, co u Żaby jest bardzo dobrze ukryte
WAGON - ulubiona zabawka Żaby służąca rożnym experymentom typu: "czy w pierwszym wagonie można dojechać szybciej" oraz "czy pociąg do Łodzi przejeżdża przez Kraków?"
ZIELONY - u żab barwa ochronna świetnie sprawdzająca się w akademickich pokojach
ŻABKA - zapalenie kości i przylegających miękkich tkanek stawu kopytowego lub koronowego u Konia, zwykle nieuleczalne, powoduje kulawiznę.



ŻABI HUMOR
--------------------------------------------------------------------------------------------
Rozmawia mała żabka ze swoją mamą:
- Mamo, skąd ja się wzięłam?
- Wiesz, trudno Ci będzie w to uwierzyć, ale przyniósł Cię bocian.
--------------------------------------------------------------------------------------------
Przychodzi żaba do lekarza:
Lekarz pyta: co pani jest?
A żaba na to: Nic nie kumam.
--------------------------------------------------------------------------------------------
Nad jeziorem siedzą dwa wróble i palą trawkę.
Podpływa do nich żaba i pyta:
- Ej, wróble, co tam macie?
Na to wróble odpowiadają:
- Trawkę.
- Dajcie trochę - mówi żaba.
Wróble dają trawkę żabie.
Po jakimś czasie,żabę spotyka krokodyl i pyta:
- Ej, żaba, dlaczego tak niewyraźnie wyglądasz?
- Wróble siedzą na brzegu jeziora i palą niezły towar - odpowiada żaba.
Krokodyl podpływa do wróbli i pyta:
- Ej wróble dajcie trochę.
Wróble patrzą na siebie,na krokodyla, znowu na siebie i na krokodyla. Po chwili mówią:
- Teee żaba ty już lepiej więcej nie pal!!!
--------------------------------------------------------------------------------------------
Co to jest zielone i je myszy?
Żaba sierota uczona przez kota.
--------------------------------------------------------------------------------------------
Idzie osiemdziesięciopięcioletni dziadek przez las a tu nagle widzi żaba skacze. Bierze ją do ręki a ta do niego mówi:
- Pocałuj mnie! Zmienię się w cudowną królewnę, będę śliczna, uległa i zawsze Ci będę wierną!
Dziadek wziął żabę schował do kieszeni i idzie dalej. Po chwili z kieszeni znowu odzywa się żaba.
- Pocałuj mnie! Zmienię się w cudowną królewnę, będę śliczna, uległa i zawsze Ci będę wierną!
Dziadek na to odpowiada:
- W tym wieku to ja wolę mieć gadającą żabę.
--------------------------------------------------------------------------------------------

ŻABY TRAWNE
(próba hodowli)

   W SIÓDMEJ KLASIE PODSTAWÓWKI ZASASCYNOWANA LEKCJI BIOLOGII , POSTANOWIŁAM WYCHODOWAĆ ŻABY. WYBRAŁAM SIĘ WIĘC NAD NAJBLIŻSZY STAW, WYŁOWIŁAM TROCHĘ SKRZEKU I PRZYGOTOWAŁAM AKWARIUM. PO OKOŁO 5 DNIACH "WYLĘGŁY" SIĘ Z NIEGO KIJANKI. WYGLĄDAŁY TROCHE DZIWNIE, BYŁY MALUTKIE, CHUDE I ZAMIAST PŁYWAĆ WISIAŁY NA GLONACH....... ;)???. GDY ZACZĘŁY PRZYBIERAĆ NORMALNE KSZTAŁTY, STWIERDZIŁAM ŻE NAJWYŻSZY CZAS SIE ZORIENTOWAĆ JAKI TO GATUNEK. JEDNAK DOPIERO GDY POWOLI ZACZĘŁY PRZEOBRAŻAĆ SIĘ W ŻABY, BEZ WĄTPIENIA MOGŁAM STWIERDZIĆ, ŻE TO SĄ ŻABY TRAWNE :) PRZEMIANA ZE SKRZEKU W KIJANKE ZAJĘŁA IM NIE CAŁE 40 DNI, CO BYŁO DOŚĆ NIENATURALNYM ZJAWISKIEM, BO ZAZWYCZAJ, W WARUNKACH NORMALNYCH TRWA TO TROCHĘ DŁUŻEJ. BYŁAM Z SIEBIE BARDZO ZADOWOLONA, BO TO TAKŻE ŚWIADCZYŁO O WYSIŁKU JAKI W TO WŁOŻYŁAM. NIESTETY BARDZO SZYBKO MŁODE ŻABY ZACZĘŁY ZDYCHAĆ. POWODEM TEGO BYLO TO, ZE SIĘ POTOPIŁY (WIEM ŻE TO TROCHĘ SMIESZNIE BRZMI, ALE NIE WYCIĄGNĘŁAM ICH NA CZAS Z AKWARIUM), A TAKŻE TO, ZE JESZCZE WTEDY BYŁO DOŚC ZIMNO I NIE POJAWIŁY SIĘ DO TEGO CZASU ŻADNE OWADY. WIĘKSZOŚĆ WIĘC POZDYCHAŁA Z GŁODU. Z KIJANKAMI NIE BYŁO TAKIEGO PROBLEMU, BO SĄ ROŚLINOŻERNE, WIĘC WCINAŁY ALBO GLONY ALBO PŁATKI DLA RYB, ZA TO NIESTETY NA APETYT ŻAB BYŁAM BEZSILNA. PŁAZY TE JEDZĄ TYLKO TO CO SIĘ RUSZA, WIĘC ZWYKŁEGO MIESA TEŻ IM NIE MOGŁAM PODAWAC. PO JAKIMS CZASIE (TROCHĘ PÓŹNO, BO Z 21 ŻAB ZOSTAŁA TYLKO JEDNA) WPADŁAM NA POMYSŁ, ABY PRZYKLEIĆ MALUTKI KAWAŁEK MIĘSA NA KONIEC SZNURKA I NIM LEKKO PORUSZAĆ :) MIAŁO TO BYĆ UROZMAICENIE POSIŁKU, KTÓRY SKŁADAŁ SIĘ Z MŁODYCH PASIKONIKÓW. SPOSÓB SIĘ SPRAWDZIŁ, ALE TO JEJ NIESTETY NIEWYSTARCZAŁO WIĘC MUSIAŁAM JĄ WYPUŚCIĆ NA WOLNOŚĆ. I TAK SKOŃCZYŁA SIĘ MOJA PRZYGODA :)


DESZCZ ŻAB

   Jedną z największych zagadek przyrody są "żabie deszcze", których występowanie potwierdza wiele osób. Odnotowano przypadki żab, spadających nieoczekiwanie z nieba, często wielkimi stadami, zwykle )lecz nie zawsze) podczas ulewnego deszczu. Sceptycy próbują wyjaśnić zjawisko tym, że żaby ukrywają się na ziemi wśród roślin, a strugi deszczu zmuszają je do opuszczenia kryjówek. W ten sposób powstało zludzenie, że spadają wraz z deszczem. Istnieje jednak wiele relacji świadczących o tym, że żaby rzeczywiście spadły z nieba. Oto jedna z nich. "Około 1902 r. moja babka Gertrude Timmins (z domu Griffin), wówczas ośmioletnia, szła z matką, Mary Griffin przez pole w pobliżu dzisiejszego miasta West Bromwich w West Midlands. Nagle zaczął padać deszcz, więc otworzyły parasole. Po chwili Gertrude uslyszała głuche dźwięki, jakby na jej parasol spadło kilka ciężkich przedmiotów. Kiedy wyjrzała, zobaczyła, że gluchy odgłos spowodowały niewielkie żabki, które uderzaly w materiał, odbijały się od niego, opadały na ziemię tuż obok jej stóp. Przestraszyła się, ale jej matka uspokoiła ją, mówiąc opanowanym głosem, że to zwykły żabi deszcz, który wkrótce minie. Tak też się stało. Żaby znalazły się na parasolu, nie mogły więc wyjść z trawy, kiedy zaczął padać deszcz. W pobliżu nie było żadnych drzew ani budynków, z ktorych mogłyby spaść. Musiały zlecieć z nieba. Niezwykłe wydarzenie wryło się w pamięć mojej babki tak głęboko, że aż do swojej śmierci w wieku 99 lat w 1994 roku szczegółowo o nim opowiadała." W Bedford po deszczowej niedzieli w czerwcu 1979 roku Vida McWilliam ujrzała na swoim trawniku mnóstwo maleńkich żabek. Zdziwila się jeszcze bardziej, kiedy zauważyla pasma żabiego skrzeku na drezwach wokół domu. Był to kolejny dowód przemawiający za tym, że "goście" zjawili się z nieb. Nie zielone, lecz biale natomiast żaby, spadły w Moseley w Birmingham, podczas potężnej burzy 30 czerwca 1982 roku. Deszcze jasnoróżowych i czerwonych żab odnotowano w Gloucestershire w 1988 roku w innych rejonach Anglii. Niezwykly kolor płazów byl zapewne skutkiem mutacji genetycznych. Nie tylko żaby spadają z nieba. Ron Langton z East Ham w Londynie odkryl 28 maja 1984r. na dachu domu liczne, niewielkie ryby, flądry i stynki, ktore spadly podczas potężnej burzy, szalejącej w nocy. Deszcze ryb padały także w tym samym czasie w pobliskim Canning Town. W innych częściach świata zdarzają się jeszcze dziwniejsze przypadki spadających z nieba jaszczurek, węży, salamandr, ślimaków, pasikoników, dżdżownic i meduz. Naukowcy, którzy przyjmują do wiadomości istnienie takich osobliwych opadów, sądzą, że cyklon, trąba powietrzna, trąba wodna lub inne podobne zjawisko meteorologiczne unosi i transportuje w powietrzu zwierzęta, które po jakimś czasie opadają na ziemię. Jest to rozsądne wyjaśnienie, ale nadal pozostaje zagadką, dlaczego wiry powtrzne działają tak wybiórczo. Rzadko zdarza się deszcz stworzeń różnych gatunków, i nie odnotowano przypadków, w których wraz ze zwierzętami spadałyby na ziemię rośliny z ich środowiska naturalnego. Minęło wiele wieków, odkąd po raz pierwszy opisano zjawisko zwierzęcych deszczów, ale nauka nie znalazła jeszcze zadowalającego rozwiązanie tej zagadki.



Kult Żab

   Herezja starochrześcijańska, której ślady odnajdujemy do VII wieku n.e. w postaci kultowych lampek. Na lampkach widniały wizerunki żaby (często z symbolem krzyża na grzbiecie) oraz baranka. Niekiedy zamiast baranka pojawiał się półksiężyc, będący w tym wypadku symbolem łodzi przenoszącej na tamten świat. "ego eimis anastasis" - "ja jestem zmartwychwstaniem" - głosi napis na jednej z lampek. Poza kultowymi lampkami pozostało niewiele śladów pierwotnego kultu. O egipskim kulcie żab wspomina biskup Brescii św. Filastriusz (+397). Kodeks Justyniana wśród grup kacerskich, którym zabrania przybywania i przebywania w cesarstwie, wymienia sektę batrachitów (żabców). Kult żab odżywa dopiero w XIII wieku w północnych Niemczech. Bulla papieża Grzegorza IX skierowana w 1233 roku do dolnosaksońskich biskupów Padebornu, Hildesheimu, Verden, Monasteru i Osnabrücku, mówi że "nowicjuszowi przekraczającym po raz pierwszy przed przyjęciem progi "szkoły wyrzutków" ukazuje się żaba, przez innych nazywana też ropuchą [...] czasem słusznej wielkości, czasem jednak tak wielka jak gęś, a najczęściej jak piec piekarski", której ma on oddać cześć sromotnym pocałunkiem. Aż narzuca się porównanie z bajkami (sięgającymi przecież swymi korzeniami czasów Średniowiecza) o księciu lub księżniczce zaklętych w żabę. W ludowej tradycji do czasów Renesansu przetrwała formuła identyfikująca żabę ze zmartwychwstaniem: "Zimą żaba ginie, wiosną znów się rodzi: tak umarły człowiek innym się narodzi." Wilhelm Fraenger (Hieronim Bosch, Arkady, Warszawa 1987): "Wydaje się więc, że rzeczywiście istniał jakiś antykościół, z własnymi agendami, liturgiami i sakramentaliami, a jego tradycje sięgały egipskich i babilońskich, syryjsko-fenickich i starogreckich misteriów bogini matki, a więc warstw znacznie starszych niż starotestamentowe podłoże chrześcijaństwa". Interpretacja wizerunków zwierząt na lampkach kultowych: Żaba - egipska bogini Heket, pramatka wszelkiego istnienia rodząca wciąż na nowo jajo życia (na lampkach niekiedy pojawiał się motyw wstęgi małych kulek - symbolicznego żabiego skrzeku), żabia bogini Antinoe, której kult wiązał się z baranim kultem boga Chnuma - boga garncarza, który z gliny formuje wszystkich bogów i ludzi. Ta boska para jest symbolem związku wody i ziemi. W tym przypadku w procesie odradzania się, zmartwychwstania. Z okresu Średniowiecza pochodzi formuła "hye-kye" (hye=dżdżyj! - patrząc w niebo; kye=ródź! - patrząc w ziemię), której ślad odnajdujemy w anonimowej pieśni francuskiej z XII-XIV wieku: "Hare, Hare, Hye! - Balaam!" Teraz dochodzimy do zagadnienia prapoczątków symboliki chrześcijańskiej. Okazuje się, że spora część tradycji dziś oczywistej miała początek w zhellenizowanym Egipcie oraz w koptyjskim i etiopskim nurcie chrześcijaństwa w okolicach III - VII wieku. Tu dochodziło do przejmowania bądź odrzucania adaptowanych przedstawień staroegipskich. Izyda z małym Ozyrysem - Maria z Jezusem, Chnum pod postacią barana - Baranek Wielkanocny - symbol zmartwychwstania. Prawdopodobnie dochodziło niekiedy do adaptacji dawniejszych rzeźb do potrzeb nowej religii. I co z tym wszystkim mają templariusze. a szczególnie ci z Chwarszczan? Templariusze, Rycerze Chrystusa, byli szczególnymi przedstawicielami kultu maryjnego. Wśród nazw miejscowości większości komandorii wschodnioeuropejskich występuje imię Marii: Marienau (Jutrzyna k. Małej Oleśnicy), Marienthal (Baniewice w Ziemi Bańskiej), Mariendorf i Marienfelde (k. Tempelhof). Maria to jeden z ostatnich śladów matriarchatu w naszej obowiązującej, patriarchalnej kulturze. Żaba - Heket - Pramatka Wszelkiego Istnienia - Maria. Templariusze zakładali swe wiejskie siedziby na terenach podmokłych, bagnistych. Tak było w pierwszej chyba komandorii we Francji - rodzinnej miejscowości pierwszego mistrza - w Payns. Dzielnica Paryża, w której templariusze urządzili swą główną europejską siedzibę nosi wdzięczną nazwę le Marais - Bagno. Chwarszczany mieszczą się więc w schemacie. Dodatkowo jednak wzgórze, na którym powstał warowny folwark otaczają trzy cieki wodne dziś nazywane: Dworskim Bagnem, Potokiem Wisielca i... Żabim Strumieniem. Niemiecka nazwa Żabiego Strumienia pochodzi najprawdopodobniej z czasów przedniemieckich i brzmi: Zabern Grund. A kult żab? Pani "Kluczniczka" nie pozwoliła ruszać żab mieszkających w prezbiterium kaplicy templariuszy "...bo to duchy Niemców, co patrzą co po wojnie Polacy robią w kościele". Żaby dobrze się czują w kościele.


Żabie ultradźwięki

   Odkryto pierwszego płaza, który używa ultradźwięków do porozumiewania się ze swymi pobratymcami. Dotychczas jedynymi znanymi nauce zwierzętami, które posługują sie ultradźwiękami, były ssaki: nietoperze, wieloryby, delfiny. Okazuje się, że ultradźwięki wydają i wychwytują również żaby z gatunku Amolops tormotus, które żyją w Chinach w prowincji Anhui. Stworzenia te zamieszkują tereny położone wzdłuż obfitujących w wodę, szybko płynących strumieni. Podczas pory deszczowej strumienie wzbierają gwałtownie, powodując nieopisany szum. Prawdopodobnie dlatego w toku ewolucji wykształciły się u żab narządy, które umożliwiają im komunikacją mimi szumiącego potoku - za pomocą ultradźwięków. Ultradźwięki to drgania powietrza o częstotliwości powyżej 20 kiloherców (niesłyszane dla ludzi). Żaby Amolops tormotus wydają dźwięki i częstotliwości drgań do 128 kiloherców. Generują też tony w zakresach dostępnych dla ludzkiego ucha - ale przypominają one raczej odgłosy ptasie niż żabie kumkanie. Naukowcy, którzy ogłosili na łamach czasopisma "Nature" artykuł na temat chińskiej żaby, opowiadają, że kiedy usłyszeli jej głos pierwszy raz, myśleli, że wydaje jakiś ukryty w trawach ptak.


ŻABIE OKO

    Uczeni z Tokio wyhodowali w naczyniu laboratoryjnym żabie oczy i uszy. Skupiska komórek budujących te organy miały około dwumilimetrową średnicę. Komórki zwierząt i człowieka hoduje się obecnie w tysiącach laboratoriów na całym świecie. Dlaczego akurat te grudki żabiej tkanki trafiły na pierwsze strony gazet?
    Odpowiedź tkwi w technice, którą zastosowali Japończycy. Pierwszym krokiem było pobranie z zarodków żaby komórek macierzystych. Komórki te wykazują w hodowli dwie niepowtarzalne cechy. Po pierwsze - chociaż są prawdziwe, a nie nowotworowe - można je rozmnażać w nieskończoność. Po drugie - w odpowiednich warunkach zmieniają się we wszystkie możliwe typy komórek, występujących u dorosłego osobnika. Komórki macierzyste żaby przetrzymywane były w płynie zawierającym (oprócz niezbędnych środków odżywczych) kwas retinowy. Ten związek chemiczny podobny do witaminy A używany jest od dawna w celu różnicowania komórek poza organizmem. Podobnych substancji jest wiele. Występują one w naturze w rozwijających sie zarodkach, gdzie tworzą skomplikowany układ sygnałów, kierujących ich rozwojem. Z zarodków kilku gatunków - myszy, małpy i człowieka - potrafilmy już izolować kamórki macierzyste. Ukryte w nich możliwości mogą w najbliższym czasie zrewolucjonizować medycynę. Brak specjalizacji i zdolność odnawiania komórek macierzystych stwarzają możliwość produkcji i wymieniania uszkodzonych przez chorobę ludzkich tkanek. Jeśli zostaną one pobrane z zarodków powstałych przez klonowanie, wówczas wytworzą tkanki niczy, nie różnicę się od tkanek chorego. Przeszczepy takie nie będą odrzucane. Zanim wprowadzi się metodę zwaną "terapeutycznym klonowaniem", pozostaje jeszcze wiele problemów do pokonania. Część z nich to bariery prawne i etyczne. Trzeba też nauczyć się ściśle kierować różnicowaniem komórek macierzystych poza organizamem. Wyniki ostatnich badań Japończyków stanowią zapewne ważny krok w tym kierunku. Ten sam zespół opublikował ostatnio doniesienie o wyhodowaniu w naczyniu żabich nerek. Komórki pobrane z wczesnych zarodków zamieniały się w zawiązki nerek pod wpływem czterogodzinnej kąpieli w roztworze kwasu retinowego i białka sygnałowego - aktywiny. Kijanki, którym usunięto własne nerki i wszczepiono te wyhodowane, przeżywały. Okazało się, że inne kombinacje czynników prowadzą do powstania zawiązków żabiej skóry, nerwów, jelit i mięśni.
    Sceptykom twierdzącym, że badanie żab nie ma wiele wspólnego z rozwojem medycyny, należy przypomnieć historię klonowania. Pod koniec lat 60-tych John Gurdon - biolog z Oxfordu - przeniósł jądro ze zróżnicowanej komórki jelita do pustej komórki jajowej i otrzymał żywe kijanki. Sklonowanie wczesnego ludzkiego zarodka (zeszłego lata w Południowej Korei) i sklonowanie pierwszej małpy, o którym doniesiono ostatnio, zdarzały się więc w trzydzieści lat po klonowaniu żaby. Na hodowlę ludzkich organów z komórek macierzystych nie będziemy zapewne czekać tak długo. - Małgorzata Słomczyńska-Pierzchalska


Zakochany w żabach

    Jan Luśnia, były wicemistrz Polski w żużlu, wykopał na własnej 2-hektarowej działce dwa stawy. Nie przypuszczał, że już dwa lata później jego projekt - minirezerwat dla płazów zwycięży w konkursie Indywidualna Ekologiczna Nagroda Bayera.
    Projekt "Minirezerwat przyrody - czynna ochrona płazów" otrzymał pierwszą nagrodę w tegorocznym (2000) konkursie na Indywidualną Ekologiczną Nagrodę Bayera. Zwycięzca - Jan Luśnia z Krosna otrzymał 10tys. zł oraz modernistyczną statuetkę, rzeźbę wykonaną z metalu i kryształu, której autorką jest Dominika Laskowska.
    Jan Luśnia rozpoczął realizację swego pomysłu we wrześniu 1998r. z własnych pieniędzy - skromanej renty. Obecnie jego minirezerwat to dwa oczka wodne zasiedlone przez płazy ogoniaste, m. in. traszki grzebieniaste i zwyczajne oraz płazy bezogonowe: żaby trawne, ropuchy, rzekotki drzewne. Zwierzęta te objęte są ochroną gatunkową w kraju. Działka, na której znajduje się przyrodnicza ostaja, sąsiaduje z gęstą zabudową mieszkalną miasta, zapewnia krośnieńskim płazom jedyną szansę przeżycia.
    Minirezerwat udostępniony jest do zwiedzania wszystkim zainteresowanym i chętnym do bliższego zapoznania się z życiem płazów. Często nauczyciele organizują tu lekcje przyrody. Właściciel zamierza teraz zbudować pomosty nad zbiornikami wodnymi, co umożliwi swobodną obserwację zwierząt.
     Więcej o laureacie oraz innych autorach wyróżnionych prac przeczytać można w książce Jerzego Stolarka - "Ziemia, jej przyjaciele 2000". - Krystyna Forowicz



    Płazy bezogonowe to najbogatsza gatunkowo grupa płazów, skupiająca prawie 5000 znanych gatunków. Gdzie występują i jak wyglądają niektóre gatunki żab? - wejdź i zobacz tutaj...
Design by Żabi Raj. All rights reserved.